Luật quy định túi nilon là 1 trong 8 nhóm hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế với mức thu từ 30.000 đồng – 50.000 đồng/kg. Nhưng sau hơn một tháng kể từ ngày luật này được thực thi đã lộ ra nhiều vấn đề nan giải đối với các DN kinh doanh, sản xuất.

Doanh nghiệp sản xuất bức xúc

Cuộc họp báo do Hiệp hội Nhựa VN (VPA) tổ chức vào đầu tháng 2 về việc bị đánh thuế lên tất cả các bao bì nhựa đã có nhiều DN tham gia và khá bức xúc trong cách áp dụng thuế này.

Theo các doanh nghiệp, thuế đối với túi nilon chưa rõ ràng cũng như chưa có các văn bản hướng dẫn cụ thể, chính xác nên doanh nghiệp đã rất lúng túng trong kinh doanh, sản xuất. Trong văn bản quy định hiện hành túi nilon chịu thuế “là loại túi, bao bì nhựa mỏng làm từ màng nhựa đơn HDPE, LDPE hoặc LLDPE, trừ bao bì đóng gói sẵn hàng hóa và túi nilon đáp ứng tiêu chí thân thiện với môi trường theo quy định của Bộ Tài nguyên - Môi trường”.

Nhưng thực tế khi sản xuất các sản phẩm túi nilon và nhựa PE còn rất nhiều vấn đề phức tạp. Ông Phạm Trung Cang, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần nhựa Tân Đại Hưng, nêu trường hợp cụ thể: sản phẩm bao bì đựng phân bón 2 lớp (ngoài là PP và trong là PE dày) của công ty ông cũng bị đánh thuế vì có nhựa PE. Sản phẩm này xuất khẩu sang các nước EU không phải chịu thuế trong khi bán nội địa lại chịu thuế. Đối tác là Công ty phân bón Việt Nhật tuyên bố sẽ không mua bao bì của công ty nữa nếu giá tăng thêm 40.000 đồng/kg (vì phải cộng thêm thuế).

Nhiều doanh nghiệp cho ý kiến về việc trong văn bản không quy định rõ loại nào thì chịu mức thuế 30.000 đồng/kg, 40.000 đồng/kg, 50.000 đồng/kg hay tất cả đều phải chịu mức 40.000 đồng/kg.

Ông Nguyễn Xuân Hùng, giám đốc Công ty cổ phần bao bì Tiến Thành cũng cho biết thuế tăng thì dẫn đến chi phí sản xuất tăng, từ đó giá thành sản phẩm cũng tăng hơn so với các sản phẩm cùng chủng loại được nhập khẩu, dẫn đến hàng nội khó cạnh tranh hàng ngoại .

Thêm vào đó, trong luật cũng quy định ưu tiên những bao bì thân thiện môi trường không phải đóng thuế. Nhưng tới nay các tiêu chuẩn về túi thân thiện vẫn còn mơ hồ.

Người dân vẫn “thản nhiên” sử dụng 

Khi thuế môi trường được áp dụng thì giá túi nilon ngoài thị trường đã tăng hơn gấp đôi khiến người tiêu dùng cũng khá lao đao. Nhưng thực tế thói quen sử dụng túi nilon bừa bãi vẫn chưa có dấu hiệu thay đổi nhiều.

Túi nilon vẫn đang được sử dụng rất thoải mái

Do quen với tình trạng bão giá, đối với người tiêu dùng thì việc tăng thuế túi nilon cũng chỉ như sự tăng giá của các sản phẩm hàng hóa khác.

Bạn nguyen_ngoc…@ yahoo.com đưa ra ý kiến rằng việc đánh thuế cao là động thái làm cho người tiêu dùng thấy mất nhiều tiền hơn mà xót, tiết kiệm. Tuy nhiên, động thái này mang đến một số hiệu quả hạn chế. Nhà sản xuất tăng giá bán, nhà phân phối hàng cộng thêm chi phí và hàng hóa, người mua phải trả tiền thêm cho món hàng mình mua chứ ít ai để ý là phải trả thêm tiền vào bao bì.

Ở các chợ, cửa hàng tạp hóa, hay các quán nhỏ việc sử dụng túi nilon là việc không thể không sử dụng. Đi một vòng chợ vẫn thấy các tiểu thương thản nhiên vui vẻ gói hàng cho khách bằng túi nilon.

Nếu được hỏi tới việc sao không hạn chế sử dụng túi nilon khi giá túi cao hoặc sử dụng túi thân thiện môi trường thì được trả lời: “Không sử dụng túi nilon thì biết đựng cho khách bằng gì. Không lẽ chỉ vì túi nilon mắc mà đưa không cho khách hay khách mua có ít đồ thì mình lại đưa túi thân thiện gì đó tới mấy ngàn một túi, làm sao mà như vậy được. Sử dụng túi nilon vẫn tiện hơn” – một tiểu thương ở chợ Phạm Văn Hai cho biết.

 

Một nhóm bạn đi chợ mua quần áo ở chợ đêm Q.Gò Vấp. Thôi thì quần một túi, áo một túi, giày một túi…nói chung là cái gì cũng vẫn được cho vào túi nilon. Tính ra một buổi đi mua sắm thôi gom lại cũng được một đống túi nilon.

Cần thiết nhưng chưa thỏa đáng

Theo các chuyên gia y tế và môi trường, túi nilon chôn vùi dưới đất phải mất từ 400-600 năm mới có thể phân hủy hết. Túi nilon chứa 2 chất PE và PP, khi đốt sẽ tạo thành khí cacbonnic, mêtan và khí dioxin cực độc. Nếu sử dụng túi nylon đựng đồ ăn nóng (nhiệt độ từ  70-80 độ C), những chất độc hại trong túi nilon sẽ hòa lẫn vào thức ăn. Nếu chứa thực phẩm đã được chế biến trong những túi nilon nhuộm màu, các kim loại nặng như chì, cadimi sẽ gây hại cho bộ não, là nguyên nhân chính gây bệnh ung thư.

Các hậu quả do túi nilon gây ra đã bị lên án rất nhiều và túi nilon đã bị tẩy chay ở một số nước. Việc đánh thuế cao túi nilon theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn, nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của xã hội, tăng cường quản lý nhà nước, thực hiện cam kết đối với cộng đồng quốc tế, động viên hợp lý đóng góp của xã hội, tạo nguồn thu để giải quyết vấn đề môi trường… 

Nhưng sự bức xúc của các doanh nghiệp sản xuất là có nguyên nhân. Doanh nghiệp sẽ dễ dàng chấp nhận hơn nếu luật quy định rõ ràng, hướng dẫn cụ thể chi tiết, và được hỗ trợ từ phía Cơ quan chức năng.

Chính phủ đánh thuế cao với chủ ý đánh vào túi tiền của người tiêu dùng để từ đó sẽ hạn chế sử dụng túi nilon góp phần bảo vệ môi trường. Nhưng không phải người tiêu dùng nào cũng hiểu và thực hiện đúng đắn. Mục đích của luật thì đúng nhưng chưa triệt để dẫn đến việc nhiều người nghĩ luật ban ra để tăng ngân sách trước còn lợi ích chung thì tính sau.

Nam Linh TH